Europa szuka nowych sposobów na zatrzymywanie wody. Polski głos na Sponge Summit w Brukseli

20 listopada 2025 r. w Brukseli odbędzie się Sponge Summit – intensywne, dwunastogodzinne spotkanie otwierające europejską inicjatywę Sponge Landscapes. Przez kolejne cztery miesiące Bruksela stanie się „otwartą pracownią”, w której eksperci z całej Europy będą szukać nowych, skutecznych rozwiązań w zakresie retencji krajobrazowej – takiego kształtowania krajobrazu, które pomaga zatrzymywać wodę, ograniczać skutki suszy i powodzi oraz adaptować się do zmiany klimatu.

Inicjatywa łączy wystawę projektów z różnych krajów, warsztaty robocze i publiczne debaty. Jej celem jest przejście od rozproszonych przykładów do spójnej europejskiej misji na rzecz retencji krajobrazowej oraz wypracowanie konkretnych rekomendacji dla polityk UE, w szczególności dla EU Water Resilience Strategy. Chodzi o to, by lepiej wykorzystywać istniejące ramy prawne, instrumenty finansowe i programy sektorowe do wspierania renaturyzacji i mądrego gospodarowania wodą.

W gronie zaproszonych uczestników jest Piotr Nieznański z Fundacji Code for Green – ekspert z wieloletnim doświadczeniem w inicjowaniu i realizacji projektów renaturyzacyjnych w terenie. Piotr jest współautorem programu edukacji sprawczej #CodeForBlue, w którym wykorzystuje swoje praktyczne doświadczenie z projektów środowiskowych i ochrony zasobów wodnych. Od lat wdraża działania renaturyzacyjne oddolnie, we współpracy z samorządami, wędkarzami i lokalnymi liderami, pokazując, że dobrze zaplanowane działania i nawet niewielka pomoc w przywróceniu naturalnych procesów pomagają poprawić stan wód, siedlisk i gatunków zależnych od wody – z korzyścią dla ludzi i środowiska, „ponad podziałami”.

Podczas Sponge Summit przedstawi, jak w Polsce realizowane są działania poprawiające retencję krajobrazową – m.in. przywracanie łączności rzek z terenami zalewowymi, ochronę mokradeł, odtwarzanie tarlisk i usuwanie barier blokujących migrację organizmów wodnych. Szczególny nacisk położy na perspektywę edukacyjną, pokazując – na przykładzie programu Code for Blue – że inwestycja w sprawczą edukację o wodzie i klimacie to inwestycja w przyszłych decydentów, którzy za kilkanaście–kilkadziesiąt lat będą współdecydować o tym, jak Europa korzysta i jak chroni swoje zasoby wodne.

Inicjatywa Sponge Landscapes ma zbudować trwałą sieć współpracy między krajami, regionami i instytucjami zajmującymi się wodą i retencją krajobrazową. Wypracowane wnioski posłużą wdrażaniu strategii wodnej UE oraz przygotowaniom do UN Water Conference 2026. W tej debacie wyraźnie wybrzmi także polski głos – oparty na doświadczeniach Fundacji Code for Green.

Uczestnicy i prelegenci SPONGE SUMMIT

W programie udział wezmą przedstawiciele kluczowych instytucji europejskich, eksperci naukowi oraz liderzy projektów terenowych. Wśród nich znaleźli się m.in.:

Gospodarze i organizatorzy

• Architecture Workroom Brussels – inicjator i kurator Open Workroom

• Henk Ovink – współorganizator, Global Commission on the Economics of Water

• European Commission, ENV.C – partner strategiczny (Zero Pollution, Water Resilience & Green Urban Transition)

• Flemish Land Agency, Flemish Environment Agency, Flemish Agency for Agriculture and Fisheries

Prelegenci polityczni, naukowi i instytucjonalni

• Bart De Schutter – dyrektor wykonawczy Flemish Land Agency

• Henk Ovink – Global Commission on the Economics of Water

• Veronica Manfredi – dyrektor w Komisji Europejskiej (Zero Pollution, Water Resilience & Green Urban Transition)

• Mariana Mazzucato – UCL Institute for Innovation and Public Purpose (wystąpienie wideo)

• Przedstawiciele Komisji Europejskiej – zespół ds. EU Water Resilience Strategy

• Naukowcy z PIK (Potsdam Institute for Climate Impact Research) – analiza europejskich przepływów „green water”

Eksperci i przedstawiciele praktyk terenowych

• Ellis Penning – SpongeScapes, SpongeWorks – badania naukowe nad środkami retencyjnymi

• Andreas Panagopoulos – Soil & Water Resources Institute-HAO – prace z rolnikami w dorzeczu Pinios

• Piotr Nieznanski – Code for Green – działania na rzecz odbudowy zasobów wodnych w Polsce

• Bureau Stroming / H+N+S Landscape Architects – projektowanie krajobrazów gąbkowych w dorzeczu Geul

• Vincent Wolfs – Sumaqua – modelowanie krajobrazowe i współpraca z koalicjami terytorialnymi

• Przedstawiciele gabinetu flamandzkiego ministra środowiska i rolnictwa Jo Brounsa – Blue Deal i polityki retencyjne