Województwo podlaskie dobrze gospodaruje wodą i odpadami, ale wciąż za mało nowych rozwiązań trafia tu do praktyki. Tak wynika z najnowszego raportu „Eko-indeks Millennium 2026”. Autorzy raportu podpowiadają też, gdzie szukać zmiany: we współpracy szkół, firm, samorządów i mieszkańców.
Region tuż pod średnią, z mocnymi stronami
W rankingu ekoinnowacyjności 16 województw region od Suwalszczyzny po Białystok zajmuje 8. miejsce. Wynik to 46,7 pkt, a średnia krajowa wynosi 47,3 pkt. Za tym jednym wynikiem kryją się jednak wyraźne atuty:
- Woda. Województwo podlaskie dołączyło do liderów w efektywności wykorzystania wody. Przy coraz częstszych suszach to szczególnie ważne.
- Gospodarka o obiegu zamkniętym. Region jest 3. w kraju, między innymi dzięki większemu odzyskowi odpadów przemysłowych.
- Inwestycje w środowisko. Wynik w tym obszarze wzrósł z 14,0 do 25,2 pkt, najmocniej ze wszystkich ocenianych obszarów. Przybyło też absolwentów kierunków związanych z ochroną środowiska i technologią.
Słaby punkt: od pomysłu do wdrożenia
Najsłabszą stroną regionu pozostają ekopatenty, czyli nowe rozwiązania zgłaszane i chronione jako wynalazki. Jest ich tu wyraźnie mniej niż średnio w kraju. Ten problem dotyczy całej Polski, która w ekoinnowacyjności wciąż jest daleko za europejskimi liderami. Komentatorzy raportu podkreślają, że same pilotaże nie wystarczą. Potrzebne są wdrożenia, które przynoszą mierzalne efekty, i rozwiązania, które można powielać.
Raport zwraca też uwagę na ludzi. Przedstawiciel branży morskiej energetyki wiatrowej wskazuje, że transformacji nie da się przeprowadzić bez wykwalifikowanych pracowników technicznych i absolwentów szkół zawodowych.
Innowacje rodzą się we współpracy
Grzegorz Maliszewski, główny ekonomista Banku Millennium i autor indeksu, pisze, że ekoinnowacje nie powstają wyłącznie w laboratoriach i działach badań dużych firm. Rodzą się także ze współpracy mieszkańców, przedsiębiorstw, samorządów, uczelni i organizacji społecznych.
Warto przy tym zauważyć jedną rzecz. Indeks liczy absolwentów uczelni, ale nie uwzględnia szkół zawodowych. A to właśnie technicy i fachowcy na co dzień montują instalacje, modernizują sieci ciepłownicze i wprowadzają nowe rozwiązania w firmach.
School Living Labs: zmiana zaczyna się w szkole
Właśnie na tym skupia się program School Living Lab – GREEN+ (SLL-Green+) Fundacji Code for Green. W kilkunastu szkołach zawodowych powstają żywe laboratoria. Uczniowie z nauczycielami i firmami ze swojego regionu:
- szukają realnych wyzwań w swoim otoczeniu, na przykład w energetyce, ciepłownictwie, transporcie czy budownictwie,
- przechodzą całą drogę od diagnozy, przez prototyp i testy, aż po próbę wdrożenia,
- porównują swoje projekty na hackathonach, a najlepsze dostaną dodatkowe dofinansowanie.
Program potrwa do 2030 roku. Jego celem jest stworzenie modelu, który później będzie można przenieść do kolejnych szkół. To odpowiedź na trzy problemy wskazane w raporcie: małą liczbę wdrożeń, braki kadrowe i słabą współpracę między szkołami a biznesem.
Województwo podlaskie ma dobre zasoby i coraz lepsze wyniki. Żeby wykorzystać ten potencjał, potrzebuje ludzi, którzy już w szkole uczą się zamieniać pomysły w działające rozwiązania.
Źródło danych: raport „Eko-indeks Millennium 2026. Potencjał ekoinnowacyjności regionów”, Bank Millennium. Program SLL-Green+ jest realizowany w latach 2026–2030 dzięki wsparciu Villum Fonden.