W Dniu Edukacji Narodowej dzielimy się tematem, który dobrze sprawdzi się na lekcji. Na Kongresie Miasto–Woda–Jakość Życia, którego Fundacja Code for Green jest partnerem społecznym, zaprezentowano Water City Index 2026. Ranking pokazuje, jak 218 polskich miast gospodaruje wodą. Jest w nim również wynik Suwałk.
To dobra okazja, by porozmawiać o wodzie, która płynie pod naszymi ulicami, spływa z dachów i zbiera się w kałużach na szkolnym boisku.
Czym jest Water City Index
Water City Index to coroczny ranking, który przygotowują eksperci Arcadis, Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie i Fundacji Gospodarki i Administracji Publicznej. Tegoroczna edycja obejmuje 8 metropolii, 58 miast na prawach powiatu i 152 miasta średniej wielkości.
Miasta są oceniane w trzech obszarach:
- Życie – woda pitna, ścieki, ceny i stan sieci wodociągowej,
- Zagrożenie – powodzie, susze, deszcze nawalne, awarie i ilość terenów biologicznie czynnych,
- Gospodarka i społeczeństwo – waterfront, błękitno-zielona infrastruktura, dostęp mieszkańców do wody i zieleni.
Łącznie to ponad 40 wskaźników z danych GUS, IMGW-PIB, Wód Polskich i ankiet samorządów. Autorzy porównują wyniki z lat 2021 i 2025, więc liczy się nie tylko miejsce w tabeli, ale też kierunek zmian. Ranking ma służyć samorządom i mieszkańcom jako wspólny punkt odniesienia: pokazuje, co działa gdzie indziej i czego można się od siebie nauczyć.
Za dużo i za mało wody jednocześnie
Autorzy raportu opisują sytuację, którą znamy z ostatnich lat. Długie tygodnie bez deszczu przeplatają się z gwałtownymi ulewami, a fale upałów zwiększają zużycie wody i utrudniają życie w gęstej zabudowie.
Miasta same pogłębiają ten problem. Beton i asfalt sprawiają, że deszczówka szybko spływa do kanalizacji i rzek, zamiast wsiąkać w ziemię i zasilać wody podziemne. Starzejące się sieci wodociągowe trudniej przystosować do nowych warunków, a tereny ważne dla retencji często przegrywają z zabudową.
Raport zwraca też uwagę, że skutki nie rozkładają się równo. Najbardziej odczuwają je mieszkańcy osiedli z małą ilością zieleni, miejsc częściej zalewanych po burzy i dzielnic ze starą infrastrukturą. Dlatego autorzy proponują odejście od szybkiego odprowadzania deszczówki. Zamiast tego wodę warto zatrzymywać tam, gdzie spadła: w ogrodach deszczowych, zbiornikach, na łąkach i w dolinach rzek.
Kto prowadzi i gdzie są Suwałki
| Grupa miast | 1. miejsce | 2. miejsce | 3. miejsce |
|---|---|---|---|
| Metropolie | Kraków | Bydgoszcz | Łódź |
| Miasta na prawach powiatu | Gdynia | Słupsk | Jaworzno |
| Miasta średniej wielkości | Mrągowo | Czeladź | Wieliczka |
Liderzy mają różne atuty. Bydgoszcz przebudowała kanalizację deszczową i zbudowała zbiorniki retencyjne. Słupsk wytwarza energię z biogazu z oczyszczalni ścieków. Mrągowo uczyniło jezioro Czos sercem życia miasta.
Z naszego regionu dobrze wypadają Białystok, czwarty wśród miast na prawach powiatu i najlepszy w tej grupie w kategorii „Życie”, oraz Augustów, piąty wśród miast średnich. W jego przypadku autorzy podkreślają, jak jeziora i Kanał Augustowski łączą dziedzictwo z turystyką.
Suwałki zajęły 41. miejsce na 58 miast na prawach powiatu. To wyzwanie, ale też dobry moment, by zapytać: ile deszczówki zatrzymujemy w mieście, jak dbamy o zieleń i jak korzystamy z Czarnej Hańczy, która płynie przez jego środek? Ranking nie daje gotowych odpowiedzi. Pokazuje za to przykłady, z których możemy czerpać.
Woda zaczyna się w szkole
Jeden z rozdziałów raportu proponuje, by miasta oceniać także po tym, czy mieszkańcy mogą bezpiecznie wejść do swojej rzeki. Autorka przypomina prostą prawdę: chronimy to, co znamy, a trudno dbać o rzekę, od której jesteśmy odgrodzeni. Inny rozdział opisuje młodzież z Krosna Odrzańskiego, która zaczęła od wspólnego grania nad Odrą, a skończyła na samodzielnym organizowaniu festiwalu i trosce o rzekę.
Tak właśnie pracujemy w Fundacji Code for Green. W programach School Living Labs i Code for Blue uczniowie wychodzą w teren, badają wodę w swojej okolicy i projektują rozwiązania dla swojej szkoły i miejscowości. Od września 2026 roku pomaga w tym nowa podstawa programowa, w której jednym z sześciu modułów interdyscyplinarnych jest moduł klimatyczny.
Kilka pomysłów na lekcję z Water City Index:
- sprawdźcie wynik swojego miasta i porównajcie go z sąsiednimi,
- policzcie, ile wody deszczowej spływa w ciągu roku z dachu szkoły,
- zróbcie mapę miejsc, które zalewa po ulewie, i miejsc, gdzie woda może wsiąkać,
- odwiedźcie najbliższą rzekę lub jezioro i zastanówcie się, co je chroni, a co im szkodzi.
Drodzy Nauczyciele, dziękujemy, że to z Wami takie projekty powstają.
Pełny raport: Water City Index 2026 (PDF)
