Spotkanie podsumowujące Akademię Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej dla Nauczycieli, które miało miejsce w grudniu 2025 r. w Katowicach, było okazją do rozmowy, która wykraczała daleko poza ramy jednego projektu czy cyklu szkoleń. Jednym z wątków poruszonych podczas tego wydarzenia, zorganizowanego przez Uniwersytet Śląski w Katowicach, stała się szkoła jako przestrzeń budowania odporności i rezyliencji, zarówno uczniów, jak i całych lokalnych społeczności.
Przedstawicielka Fundacji Code for Green, dr Małgorzata Snarska-Nieznańska znalazła się w gronie mówców, którzy zostali zaproszeni do udziału w Akademii. Najważniejsze tematy, które wybrzmiały podczas jej wystąpienia, zostały jednak pogłębione i uporządkowane w rozmowie opublikowanej w podcaście „Po co to eko?”, w której dr Małgorzata Snarska-Nieznańska oraz Marta Zwolińska rozmawiały o systemowych rozwiązaniach i wyzwaniach stojących dziś przed edukacją.
Szkoła a rzeczywistość, w której przyjdzie żyć uczniom
Jedno z ważniejszych pytań postawionych w podcaście brzmiało: czy szkoła przygotowuje dziś młodych ludzi do świata, w którym przyjdzie im żyć? Dominujący model edukacji wciąż koncentruje się na przekazywaniu wiedzy, a nie na rozwijaniu kompetencji potrzebnych w świecie dynamicznych zmian społecznych, gospodarczych i środowiskowych. Tymczasem to właśnie takie kompetencje jak sprawczość, współpraca, krytyczne myślenie, odpowiedzialność czy umiejętność adaptacji decydują dziś o zdolności młodych ludzi do odnalezienia się w rzeczywistości, w której zmiana jest stałym elementem.
Luka kompetencyjna i rola edukacji
W rozmowie wyraźnie wybrzmiał wątek luki kompetencyjnej, rozumianej jako rozdźwięk między tym, czego uczy szkoła, a tym, czego realnie potrzebuje rynek pracy i społeczeństwo. Kryzys demograficzny, przyspieszająca transformacja gospodarcza oraz nowe wyzwania związane z klimatem sprawiają, że edukacja nie może dłużej opierać się wyłącznie na schematach sprzed kilkudziesięciu lat.
Edukacja klimatyczno-środowiskowa, rozumiana nie jako osobny przedmiot, lecz jako praktyczny, interdyscyplinarny sposób pracy, została wskazana jako jedno z narzędzi, które może tę lukę zmniejszać. Nie przez moralizowanie, lecz przez działanie, doświadczanie i pracę w realnym kontekście lokalnym.
Rezyliencja i odporność – nowe zadanie szkoły
Edukacja klimatyczno-środowiskowa to dziś nie tylko kwestia wiedzy, ale także zdrowia, jakości życia i odporności społecznej. Szkoła może – i powinna – pełnić funkcję miejsca, które wzmacnia lokalną rezyliencję: uczy reagowania na kryzysy, współdziałania i odpowiedzialności za wspólną przestrzeń.
To podejście zakłada także wielofunkcyjność szkoły: jako miejsca edukacji, wsparcia społecznego i punktu odniesienia w sytuacjach kryzysowych. Taka rola szkoły coraz częściej pojawia się w rozmowach o adaptacji do zmian i przyszłości lokalnych wspólnot.
Fot. źródło: Magdalena Ochwat, Uniwersytet Śląski w Katowicach
